US-Iran Relations under the Presidency of Trump

2017-06-30

The US President Donald Trump who took office on January 20, 2017 has gradually shaped his Middle East Policy. The Trump administration has described not only the extremist Islamic movements in the region but also Iran as an obvious threat to American interests and allies in the region due to its support for international terrorism, destabilizing activities in the region, nuclear program, and ballistic missile program. Moreover, the Secretary of Defense, James Mattis stated that "Iran is the single most enduring threat to stability and peace in the Middle East". However, within the last two months since his accession, Trump did not cancel the nuclear deal as he promised during the campaign period but he gave clues on how to struggle against the Iranian threat.

Trump Administration's Moves against Iran

Although Trump gave harsh messages to Iran from time to time during the election campaign period, he did not reveal what kind of policy he would adopt. Nevertheless, the fact that his choices for foreign policy and security teams that are consisted of some figures who have been keen on to take strict measures against Iran foreshadows escalation of tensions between the US and Iran. The Republicans who have dominated the Congress took some measures against Iran even before the inauguration of Trump. In a bill submitted to the Congress on January 3, Republican representative Alcee L. Hastings asked his fellow Congressmen to ‘authorize’ President ‘to use the US Armed Forces in order to prevent Iran from having nuclear weapon’.

In another draft resolution introduced to the Congress on January 10, Senator Ted Cruz asked "the Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) that conduct the terror activities of the Iranian regime to be added on the 'Foreign Terrorist Organizations' (FTOs) list". This resolution aimed to restrict the IRGC's activities outside Iran as well as to stop commercial and financial activities of IRGC-related companies. Moreover, it is envisaged that the IRGC's influence on the Iranian economy would make transaction business of the third countries difficult.

In mid-February, in some circles, President Trump was expected to issue a decree adding the IRGC to the terrorist organizations list. However, it is claimed that Trump renounced signing the decree for the time being due to the warnings that came from both the Department of Defense and the Department of Foreign Affairs that arguably stated that adding the IRGC to the terrorist organizations list would weaken the struggle against ISIS and make it difficult to enforce the nuclear deal.

Another event that increased the tension between two countries was Iran's testing of medium-range ballistic missile (Qadr) on January 29. The US administration claimed that this event had violated the nuclear deal and the UN Security Council's 2231 resolution that bans the tests made by Iran of missile capable of carrying nuclear warhead, and brought the issue to the UN Security Council. Iranian officials have confirmed the missile tests but defended that they had not violated the nuclear deal. On February 3, the US Department of the Treasury announced in a statement that 13 Iranian and 12 Iranian companies some of which operate in Lebanon, the United Arab Emirates (UAE) and China were added to the sanction list.

In the meantime, the US administration made harsh statements against Iran. The national security adviser Michael Flynn stated that the White House "was officially putting Iran on notice" due to the missile test and the Houthis’ attack on Saudi warship off the coast of Yemen. "The period of ignoring the hostile and aggressive behavior of Iran against the US and the world society is over," said Flynn who noted that the international community had been too tolerant of Iran's bad behavior up to now, and the ‘ritual of convening a UN Security Council in an emergency meeting and issuing a strong statement’ is not enough. The Secretary of Defense Mattis called Iran as "the single biggest state sponsor of terrorism in the world" and "the biggest destabilizing force in the Middle East". On February 3, President Trump tweeted that "Iran is playing with fire. They don't appreciate how 'kind' President Obama was to them. Not me!" He said "Nothing is off the table," when asked whether the military measures are possible or not by a journalist. On a Fox TV show on February 5, he referred to Iran as a "terrorist state"; however, he rejected talking about military options.

Trump, who tries to increase the pressure on both Iran and the third countries doing business with Iran by threatening to declare IRGC as a terrorist organization and to implement new sanctions, has launched anti-Iran initiatives at the regional level. Trump's both criticism of the nuclear deal and harsh stance against Iran have been welcomed in the Middle East countries which are disturbed by the increasing regional influence of Iran. The Prime Minister of Israel Netanyahu, who declared the Iran issue as a diplomatic priority, was the first regional leader to meet with Trump. One of the issues discussed by the two leaders who gathered in Washington on February 15 was the "Iranian threat". In this meeting, Trump criticized the nuclear deal once again and stated that he would do more to prevent Iran from acquiring nuclear weapons.

Speaking at the Munich Security Conference, Vice President Michael Pence said "the leading state sponsor of terrorism continues to destabilize the Middle East and thanks to the nuclear deal, Iran now has additional sources to devote to these efforts. Let me be clear again: Under President Trump the United States will remain fully committed to ensuring that Iran never obtains a nuclear weapon capable of threatening our countries, our allies in the region, especially Israel.”

Saudi Minister of Foreign Affairs Adel al-Jeubeir remarked that they welcome Trump administration's activities aiming to develop relations with traditional American allies and to contain Iran. Following Trump's phone call to King Salman on January 29, the White House stated that "the two leaders had agreed on struggling together against those who damage the security and stability in the region as well as those who interfere in other states' affairs, and on implementing the nuclear deal without compromising". On February 1, the Secretary of Defense Mattis visited Riyadh and met with the Minister of Defense  Mohammed bin Salman. The two sides stated that they were "against the interferences of the Iranian regime and its spies in the Middle East".

Iran's Responses

The first response to Trump's threatening messages was from Ali Akbar Velayati, the foreign relations advisor of Ali Khamenei. Remarking that "the US hasn't been able to achieve its goals even in the countries that have a weaker military capability than Iran", Velayati argued that the choices and opportunities of the US are restricted, and he stated, "Iran does not take these threats seriously". He underlined that Iran's regional policies would not change and added that "at all costs Iran would continue the military programs especially the missile defense program". The Minister of Foreign Affairs Mohammad Zarif and the President Rouhani defended that Iran has right to develop its missile technology and remarked that they would not surrender to threats. In his statement on February 7, the Supreme Leader of Iran, Khamenei said that "they are grateful to Trump for revealing real face of the US". Likewise, according to him, the enemy showed its real face; which explicitly revealed the meaningless of the effort to establish a dialogue with the enemy.

In response to the US threats and new sanctions, Iran held a series of military exercises and new missiles were tested. During these exercises, military officials made harsh and courageous statements against the US. Ground Force Brigadier General Mohammad Pakpour said, "the enemy should expect a strong slap in the face if it misevaluates and underestimates Iran's defensive capabilities".

As opposed to the activities of Trump administration to increase the pressure at the regional level, Iran put forward the Palestinian resistance. Khamenei called for "the continuation of Palestinian intifada." The leader of Hezbollah, Nasrallah stated that the missiles of Hezbollah "may hit any strategic place in Israel including Dimona where there are nuclear facilities".

Another response of Iran was to emphasize regional cooperation initiatives. Iranian government has been giving message of reconciliation to Saudi Arabia for a long time; however, it is hard to say that they have received an answer. However, Iranian President Rouhani visited Kuwait on the invitation of the emir of Kuwait in order to develop relations between Iran and the Gulf countries. Rouhani also went to Oman and visited Sultan Qaboos bin Said who has maintained good relations with Iran, unlike most of the Gulf countries.

The Growing Tension Between the United States and Iran 

Trump administration seems determined to increase pressure over Iran even though it does not cancel the nuclear deal. In this context, it is stated that Iran supports international terrorism, interferes in domestic affairs of countries in the region and destabilize the region by providing arms to non-state powers. Claiming that Iranian government still chases nuclear weapons despite the nuclear deal, Trump administration aims to make sure that the deal is implemented without compromising. He lays emphasis on new alternative sanctions to increase the political and economic pressure on Iran.

Trump also tries to increase the pressure on Iran at the regional level. The first evaluations are based on the estimations that he would reinforce the cooperation with the traditional American allies such as Israel, Egypt, Jordan, Saudi Arabia etc. against the regional threats especially Iran. However, it is known that Trump is against using American sources abroad. On the other hand, the Secretary of Defense Mattis stated that "it is not yet necessary for the US to increase its military presence in the region". Therefore, it seems unlikely that the US administration will directly enter into a military conflict to contain the Iranian threat. It is also unclear whether the efforts for forming an anti-Iran alliance will be effective. As a matter of fact, the Arab countries have many disputes with Israel and the US ranging from Palestine issue to the 9/11 victims law, and there is no attempt to solve any of them. The Trump administration, however, will continue to encourage its allies in the region against Iran, which may lead to deepening of existing conflicts and new hot points in the region.

The fact that the escalation of tension with the US coincided with 38th anniversary celebrations of Islamic Revolution has caused an increase in anti-American sentiments and rhetoric in Iran. Even the moderates and the reformists issued a call for reconciliation and unity, while the government made harsh and securitizing statements. Therefore, the relative improvement in US-Iran relations that recorded during the President Obama’s term has now replaced by increasing tension. While the tensions is increasing in the relations between the two countries, the lack of dialogue channels draws attention. During the Obama period, Zarif and Kerry often used to meet and prevent tension from increasing. Javad Karimi-Ghodousi, member of National Security Committee of the Iranian Parliament claimed that Zarif had written letters to the new US Secretary of State, Tillerson, and asked the meetings to continue. However, the Ministry of Foreign Affairs denied this claim. Rouhani's visit to Oman is notable in this respect, because Sultan Qaboos had drawn attention by intermediating between Iran and the US before the nuclear deal. Considering the fact that Sultan Qaboos has good relations with Trump, there is no clear information yet about the possibility of mediation of Oman between the two countries.

http://orsam.org.tr/index.php/Content/Analiz/5123?s=orsam|english

Trump’ın Başkanlığında ABD-İran İlişkileri

2017-06-30

20 Ocak 2017’de göreve gelen ABD Başkanı Donald Trump’ın Ortadoğu politikası yavaş yavaş şekillenmeye başladı. Trump yönetimi bölgedeki aşırıcı İslami hareketler ile birlikte İran’ı uluslararası terörizme desteği, bölgedeki istikrarsızlaştırıcı faaliyetleri, nükleer programı, balistik füze programı ve benzeri nedenlerle bölgedeki Amerikan çıkarları ve müttefikleri için açık bir tehdit olarak tanımladı. Hatta Savunma Bakanı James Mattis, “Ortadoğu’da barış ve istikrara yönelik bütün tehditler arasında en ciddisinin İran olduğunu” söyledi. Bununla beraber Trump, göreve gelmesinden bu yana geçen iki ay içerisinde kampanya döneminde vaat ettiği gibi nükleer anlaşmayı yırtıp atmadı; ama İran tehdidi ile nasıl mücadele edeceğinin ipuçlarını verdi.

Trump Yönetiminin İran’a Karşı Hamleleri
Seçim kampanyası döneminde Trump zaman zaman İran’a yönelik sert mesajlar verse de nasıl bir politika izleyeceğini ortaya koymamıştı. Fakat Trump’ın dış politika ve güvenlik takımlarında İran’a karşı sert tedbirler alınmasını isteyen kişilere yer vermesi, ABD ile İran arasında gerginliğin artacağının habercisiydi. Trump daha göreve başlamadan Kongre’de çoğunluğu ele geçiren Cumhuriyetçiler İran’a karşı harekete geçti. Cumhuriyetçi Milletvekili Alcee L. Hastings, 3 Ocak’ta Kongre’ye sunduğu yasa tasarısında Başkan’a, “İran’ın nükleer silah edinmesini önlemek amacıyla Amerikan Silahlı Kuvvetlerini kullanma yetkisi” verilmesini istedi. 

Senatör Ted Cruz, 10 Ocak’ta Kongre’ye sunduğu yasa tasarısında “İran rejiminin terör faaliyetlerini yürüten İslam Devrimi Muhafızları Ordusu’nun (İDMO) ‘yabancı terörist örgütler’ listesine eklenmesini” istedi. Bu tasarı ile İDMO’nun İran dışındaki faaliyetlerinin sınırlanması, İDMO ile bağlantılı kuruluşların ticari ve mali faaliyetlerinin durdurulması amaçlanıyordu. Ayrıca, İDMO’nun İran ekonomisindeki ağırlığı nedeniyle üçüncü ülkelerin İran’da iş yapmasını zorlaştırması öngörülüyordu.

Şubat ayının ortalarında bazı çevrelerde Başkan Trump’ın İDMO’yu terörist örgütler listesine ekleyen bir kararname çıkarması bekleniyordu. Fakat hem Savunma Bakanlığı’nın hem de Dışişleri Bakanlığı’nın İDMO’nun terör örgütleri listesine eklenmesinin IŞİD’e karşı mücadeleyi zayıflatacağı ve nükleer anlaşmanın uygulanmasını zorlaştıracağı yönündeki uyarılarından sonra Trump’ın kararnameyi imzalamaktan şimdilik vazgeçtiği iddia ediliyor.

İki ülke arasında gerginliği artıran bir başka gelişme 29 Ocak’ta İran’ın orta menzilli balistik füze (Qadr) denemesi yapması oldu. Amerikan yönetimi bu gelişmenin, İran’ın nükleer başlık taşıyabilecek kapasitede füze denemesini yasaklayan nükleer anlaşma ile BM Güvenlik Konseyi’nin 2231 sayılı kararını ihlal ettiğini iddia etti ve konuyu BM Güvenlik Konseyi’ne taşıdı. İranlı yetkililer ise füze denemelerini doğruladı; fakat yapılan denemelerin nükleer anlaşmayı ihlal etmediğini savundu. 3 Şubat’ta Amerikan Hazine Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada bir kısmı Lübnan, BAE ve Çin’de faaliyet gösteren 12 şirket ile 13 İranlı kişinin yaptırım listesine eklendiği duyuruldu.

Bu arada Amerikan yönetiminden İran’a karşı sert demeçler verildi. Ulusal Güvenlik Danışmanı Michael Flynn, füze denemesi ve Yemen sahili açıklarında Suudi savaş gemisine yönelik Husi saldırısı nedeniyle Beyaz Saray’ın “İran’ı resmen izlemeye aldığını” söyledi. Uluslararası toplumun bu zamana kadar İran’a fazla müsamahakâr davrandığını, BM Güvenlik Konseyi’nin acil bir toplantı yapıp sert bildiri yayınlaması ritüelinin yeterli olmadığını belirten Flynn, “İran’ın ABD ve dünya toplumuna karşı düşmanca ve saldırgan davranışlarına görmezden gelme dönemi bitti” dedi. Savunma Bakanı Mattis, İran’ı “dünyada en büyük terörizm destekçisi devlet” ve “Ortadoğu’da en büyük istikrarsızlaştırıcı güç” diye nitelendirdi. Başkan Trump, 3 Şubat’ta Twitterda yayınladığı mesajda “İran ateşle oynuyor. Başkan Obama’nın onlara karşı ne kadar ‘nazik’ olduğunu anlamıyorlar. Ben değilim!” dedi. Bir gazetecinin, askerî tedbirlerin ihtimal dahilinde olup olmadığı sorusuna “hiçbir ihtimal masanın dışında değildir” dedi. Trump, 5 Şubat’ta Fox TV’de katıldığı bir programda İran’ı “terörist devlet” diye andı; fakat askerî seçenekler hakkında konuşmayacağını belirtti.

İDMO’yu terörist örgüt ilan etmek ve yeni yaptırım tehdidiyle hem İran üzerinde hem de İran ile iş yapan üçüncü ülkeler üzerinde baskıyı artırmaya çalışan Trump, bölgesel düzeyde de İran karşıtı girişimler başlattı. Trump’ın hem nükleer anlaşmaya yönelik eleştirileri hem de İran’a karşı sert duruşu İran’ın bölgesel etkisinin artmasından rahatsız olan Ortadoğu ülkelerinde memnuniyetle karşılandı. İran meselesini diplomatik öncelik ilan eden İsrail Başbakanı Netanyahu, Trump ile görüşen ilk bölge lideri oldu. 15 Şubat’ta Washington’da bir araya gelen iki liderin el aldığı konulardan birisi “İran tehdidi” idi. Bu görüşmede Trump, nükleer anlaşmayı bir kere daha eleştirdi ve İran’ın nükleer silah elde etmesini önlemek için daha fazla şey yapacağını söyledi.

Münih Güvenlik Konferansı’nda konuşan Başkan Yardımcısı Michael Pence, “bugün, başta gelen terörizm destekçisi Ortadoğu’yu istikrarsızlaştırmaya devam ediyor ve nükleer anlaşma sayesinde bu amaçla kullanabileceği yeni kaynakları var. Açık olayım; Başkan Trump, ABD, İran’ın ülkelerimizi, bölgedeki müttefiklerimizi, özellikle İsrail’i tehdit edecek kapasitede bir nükleer silaha ulaşmasına asla izin vermeyecektir” dedi.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Adil Cubeyr, Trump yönetiminin geleneksel Amerikan müttefikleri ile ilişkileri geliştirmeyi ve İran’ı sınırlamayı hedefleyen faaliyetlerini memnuniyetle karşıladıklarını belirtti. Trump’ın 29 Ocak’ta Kral Selman ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada “iki liderin bölgede güvenlik ve istikrara zarar veren ve diğer devletlerin işine karışanlara karşı birlikte mücadele edilmesi ve nükleer anlaşmanın tavizsiz bir şekilde uygulanması konusunda anlaştıkları” bildirildi. Savunma Bakanı Mattis, 1 Şubat’ta Riyad’ı ziyaret etti ve Suudi Savunma Bakanı Muhammed b. Selman ile görüştü. İki savunma bakanı, “İran rejiminin ve ajanlarının Ortadoğu’da müdahalelerine karşı olduklarını” belirtti.

İran’ın Cevapları
Trump’ın tehditkâr mesajlarına ilk cevap Ayetullah Hamanei’nin dış ilişkiler danışmanı Ali Ekber Velayeti’den geldi. Velayeti, “ABD’nin İran’a kıyasla askerî açıdan daha zayıf ülkelerde bile hedeflerine ulaşamadığını” belirterek ABD’nin seçeneklerinin ve imkânlarının sınırlı olduğunu söyledi ve İran’ın bu “tehditleri ciddiye almadığını” belirtti. Velayeti, İran’ın bölgesel politikalarının değişmeyeceğinin altını çizdi ve “ne pahasına olursa olsun askerî programlara özellikle füze savunma programına devam edeceğini” belirtti. Dışişleri Bakanı Muhammed Zarif ve Cumhurbaşkanı Ruhani, İran’ın füze teknolojisini geliştirmeye hakkı olduğunu savundu ve tehditlere boyun eğmeyeceğini ifade etti. İran lideri Hamanei, 7 Şubat’ta yaptığı konuşmada, “Amerika’nın gerçek yüzünü ortaya koyduğu için Trump’a müteşekkir olduklarını” söyledi. Zira, İran liderine göre düşman gerçek yüzünü gösterdi ve böylece düşman ile diyalog kurmaya çalışmanın anlamsızlığı açık bir şekilde ortaya çıktı.

ABD’den gelen tehditlere ve yeni yaptırım kararlarına karşılık İran bir dizi askerî tatbikat yaptı ve bu tatbikatlarda yeni füzeler denendi. Bu tatbikatlar sırasında askerî yetkililer, Amerika karşıtı sert ve hamasi açıklamalar yaptı. İDMO Kara kuvvetleri Komutanı General Muhammed Pakpour, “düşman, İran’ın savunma kapasitesini yanlış değerlendirir ve küçümserse yüzüne ağır bir tokat yer!” dedi.

Trump yönetiminin İran üzerindeki baskıyı bölgesel düzeyde artırma çalışmalarına karşılık İran, Filistin direnişini öne çıkardı. Hamanei, “Filistin intifadasının sürmesi” çağrısı yaptı. Hizbullah Lideri Nasrallah, Hizbullah’ın elindeki füzelerin “İsrail içinde nükleer tesislerin olduğu Dimona dâhil herhangi bir stratejik yeri vurabileceklerini” söyledi.

İran’ın bir başka cevabı da bölgesel işbirliği girişimlerini öne çıkarmak oldu. İran hükümeti bir süredir Suudi Arabistan ile uzlaşabilecekleri mesajı veriyor; ancak henüz karşılık bulduğunu söylemek zor. Bununla beraber İran ile Körfez ülkeleri arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi için Kuveyt Emiri’nin daveti üzerine İran Cumhurbaşkanı Ruhani, Kuveyt’i ziyaret etti. Ruhani, Körfez ülkelerinin çoğunun aksine İran ile iyi ilişkileri sürdüren Umman’a da gitti ve Sultan Kabus b. Said’i ziyaret etti. 

ABD-İran İlişkilerinin Sertleşmesi 
Trump yönetimi nükleer anlaşmayı iptal etmese de İran üzerinde baskıyı artırmaya kararlı görünüyor. Bu çerçevede İran’ın uluslararası terörizme destek verdiği, bölge ülkelerinin içişlerine karıştığı ve devlet dışı güçlere silah vererek bölgeyi istikrarsızlaştırdığı belirtiliyor. Nükleer anlaşmaya rağmen İran’ın hala nükleer silah peşinde olduğunu iddia eden Trump yönetimi, anlaşmanın tavizsiz bir şekilde uygulanmasını sağlamayı hedefliyor. İran üzerinde siyasi ve ekonomik baskıyı artırmak için yeni yaptırım seçenekleri üzerinde duruyor. 

Trump, İran üzerindeki baskıları bölgesel düzeyde de artırmaya çalışıyor. İlk değerlendirmeler, İran’ın başı çektiği bölgesel tehditlere karşı geleneksel Amerikan müttefikleri, İsrail, Mısır, Ürdün, Suudi Arabistan vb. ülkelerle işbirliğini güçlendireceği yönünde. Bununla beraber Trump’ın Amerikan kaynaklarının ülke dışında harcanmasına karşı olduğu da malum. Diğer yandan Savunma Bakanı Mattis de “ABD’nin bölgedeki askerî varlığını artırmasına şimdi gerek olmadığını” söyledi. Dolayısıyla İran tehdidini engellemek için Amerikan yönetiminin doğrudan askerî çatışmaya girme ihtimali düşük görünüyor. İran karşıtı bir ittifak oluşturma çabalarının sonuç verip vermeyeceği de tartışmalı. Zira, Arap ülkeleri ile İsrail ve ABD arasında Filistin meselesinden 11 Eylül yasasına kadar bir dizi ihtilaf var ve bu ihtilafların çözümü konusunda henüz bir adım atılmış değil. Bununla beraber Trump yönetimi, bölgedeki müttefiklerini İran’a karşı cesaretlendirmeye devam edecektir. Bu durum bölgede mevcut çatışmaların derinleşmesine ve yeni sıcak çatışmaların ortaya çıkmasına neden olabilir.

ABD ile gerilimin yükselmesi ile İslam Devriminin yıldönümü kutlamalarının aynı zamana denk gelmesi, İran’da Amerikan karşıtı hamasi duyguların ve söylemlerin yükselmesine neden oldu. Ilımlı ve reformcu kimseler bile ulusal uzlaşma ve birlik çağrısı yaparken, hükümet kanadından sert ve güvenlikçi açıklamalar geldi. Dolayısıyla, ABD ile İran arasında Başkan Obama döneminde yaşanan göreceli iyileşme yerini yeniden sertleşmeye bıraktı. İki ülke ilişkileri yeniden gerilirken aralarında diyalog kanallarının yokluğu dikkat çekiyor. Zira Obama döneminde Zarif ile Kerry sık sık görüşüyor ve gerilimin artmasını önlüyorlardı. İran Meclisi Milli Güvenlik Komitesi üyesi Cevad Kerimi Kuddusi, Zarif’in yeni Amerikan Dışişleri Bakanı Tillerson’a mektup yazdığını ve görüşmelerin sürdürülmesini istediğini iddia etse de İran Dışişleri Bakanlığı bu iddiayı yalanladı. Ruhani’nin Umman ziyareti bu açıdan dikkate değer. Zira Sultan Kabus, nükleer anlaşma öncesinde İran ile ABD arasında aracılık yapmasıyla dikkat çekmişti. Sultan Kabus’un Trump ile iyi ilişki içinde olduğu gerçeği dikkate alınarak, Umman’ın tekrar iki ülke arasında arabuluculuk yapma ihtimali tartışılsa da henüz net bir bilgi yok. 
 

Bu yazı “Trump’ın Başkanlığında ABD-İran İlişkileri” başlığıyla Ortadoğu Analiz Dergisi'nde yayınlanmıştır.

http://www.orsam.org.tr/files/OA/79/11_bayramsinkaya.pdf 

ISIS Attacks in Tehran

2017-06-09

On Wednesday, June 7, two terrorist attacks were carried out early in the morning on the Iranian parliament, and the mausoleum of Ayatollah Khomeini, the leader of the 1979 Revolution and the founder of Islamic Republic. It was reported that, four attackers with rifles, guns and suicide vests entered inan administrative buildingattached to the parliament.  While security forces killed the three through the ensuing clashes, one detonated his suicide vest.It was stated that one of two people that attacked on the mausoleum of Khomeini detonated a bomb vest, and the other was shot. 17 people died and more than 40 were wounded in these twoterrorist attacks.

ISIS claimed responsibility for the terrorist attacks that occurred in Tehran for the first time after a long time.So-called news agency of ISIS, Amaq released a short video recorded by the assailantsat the time of ongoing clashes in the parliament.Like in any instance when there are many doubts and few reliable information, a lot of conspiracy theories were put forward after the terrorist attacks in Iran. Analyses concerning the attacks have entangled with conspiracy theories.

Theories...

First of all, it was questioned how an armed and bomb attack could be carried out in the parliamentary complex and the mausoleum of Khomeini, the places that are considered to have high level security in Tehran, the capital city where security measures are taken at an extremely intensive level.The selection of targets, and style of the attackshave also been discussed. Some people pointed out to the factional politics and disputes that were reshaped after the last presidential election in Iran, especially disagreements and differences between the Revolutionary Guards and the Rouhani government. Furthermore, it was found quite intriguing that both the Chairman of the Parliament AliLarijani and Iranian Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei referred to the attacks as “some insignificant incidents” in their first reactions.

Even though ISIS claimed responsibility for the terrorist attacks, some people associated the attacks with Trump administration’s policy towards Tehran. Indeed, in his visits to Saudi Arabia and Israel on May 21-22, US President Donald Trump, who is known for his anti-Iran rhetoric, accused Iran of supporting terrorist organizations and destabilizing the Middle East, and stated that the Iranian regime should be isolated. Besides, it was also pointed out that the attacks in Tehran took place a short while after Michael D’Andrea, who is claimed to have played an effective role in the operation that killed al-Qaeda leader Osama bin Laden, has taken charge of the Iran file in the CIA. The Revolutionary Guards released a statement after the incidents where it reminded that the terrorist attacks occurred a short time after the meeting between US President Trump and the ‘reactionary’ government leaders in the region, and it has claimed that these countries played a role in theterrorist attacks. In the same line, General Hussein Salami, Deputy Commander of the Revolutionary Guards,argued that the terrorist attack was a result of a joint project between Saudi Arabia, Israel and the USA that aimed to destroy Iranian power.

Most of the statements made by Iranian sources after the terrorist attacks targeted the Saudi Arabia. In a televised speech on May 3, Saudi Minister of Defense and Deputy Crown Prince Mohammed bin Salmanhad stated that Iran had been waging a war against his country, but ‘Saudi Arabia would not wait idle for the upcoming war, but carry the conflicts to Iran instead’. On June 7, only a few hours before the attacks, Minister of Foreign Affairs Adel al-Jubeir spoke to al-Arabiya TV, asking that Iran should be punished for its interventions in the region and its support for terrorism. In a letter to the Security Council, Permanent Representative of Iran to the United Nations, Gholamali Khoshroo reminded of the speeches of Prince Mohammed and al-Jubeir and underlined that the attacks took place a very short time after these statements were made.

Minister of Foreign Affairs, Zarif, indirectly targeted Saudi Arabia in the message he gave on twitter: ‘Terror-sponsoring despots threaten to bring the fight to our homeland. Proxies attack what their masters despise most: the seat of democracy.’Iranian Supreme Leader Khamenei released a message of condolence for the victims of the attack. In his message, he stated that the terrorist attacks ‘showed the hostility of the agents of imperialism against noble Iranian nation and everything connected with the revolution’. He continued his message as follows: ‘the most absolute consequence of the attack will be nothing but the increase in the hatred against US government and its regional agents such as Saudi Arabia.’

Despite the harsh criticism against the Saudi Arabia, Minister of Intelligence Mahmoud Alavi indicated that ‘it was too early to say that Saudi Arabia was behind the attack’ and the studies on this issue was still going on. Having claimed that there is an overt relationship between the Saudi Arabia and terrorist organizations in Syria and Iraq, Alavisaid that ‘currently they have no evidence regarding the role of Saudi Arabia in the attacks.’

ISIS – Iran Showdown

Those who try to explain the terrorist attacks in Tehran within the framework of factional politics, Iran-US relations, or regional developments either underestimate the fact that the attacks were perpetrated by ISIS,or implicitly assume a relationship between ISIS, the USA and other regional countries. However, one of the ideological motivations ofISIS is to stand against ‘rafidi’ and ‘Safavid Iran,’ and fight the Shiites. Iran also claimed that it has been fighting against terrorism across the borders. However, those who have been skeptical of Iranian policy towards Middle East policy, and that have dubious ideas about ISIS draw attention that ISIS had not carried out a serious attack in Iran despite their ostensible animosity, and they questioned why ISIS did not take actions in Iran? Now, the recent attacks in Tehran, the capital of Iran, took place in two places which are symbolically significant for Iranian regime revealed that Iran is not exempted from ISIS attacks.

Although the Tehran attacks are the most effective attempt of ISIS, they were not the first ISISplots in Iran. Minister of Intelligence Alavi indicated that ‘more than one hundred terrorist attacks had been prevented within the last two years’. In a video released in Persian in early March 2017, ISIS claimed that Iran discriminated against Sunni minority and called ‘the Sunni to rebel against the Shiite Iranian regime’.

Additionally, apart from the external threats, some segments of Iranian population are anxious for ethnical-sectarian reasons.Given the obstacles before activities of political associations, some ethnical-sectarian groups have taken arms and so far carried out various armed attacks against the Iranian government.Moreover, ISIS has been trying to reach out ‘the Sunnite Kurdish, Baluchi and Arab people’ for a while, and recruiting new fighters among those people. Indeed, it was revealed that all of the assailants who carried out the Tehran attack were Iranian citizens recruited by ISIS, and previously fighting for the terrorist group in Iraq and Syria.

The attacks in Tehran will lead the Iranian security policies and security institutions to the forefront, independently from the perpetrators and reasons. It is not expected that Iranian regional policy will change considerably. In his statement after the attacks, Khamenei said that Iran would proceed on its own way and the terrorist attack would only serve to increase the determination of the Iranian nation. Indeed, Khamenei utilized these incidents to justify Iranian regional policies and said: ‘had Iran not stoodagainstthehotspot of terrorism in theregion, thecountrywouldhavefacedmore severe problems.’ Therefore, Iranian government is likely to exploitthe Tehran attacks in order to weaken growling resentment inside the country against policies towards the Middle East, and to strengthen the ‘legitimacy’ of its regional policies.

http://orsam.org.tr/index.php/Content/Analiz/5119?s=orsam|english 

Tahran’da IŞİD Saldırısı

2017-06-09

7 Haziran Çarşamba günü, sabahın erken saatlerinde İran Meclisi’ne ve 1979 Devrimi’nin lideri ve İslam Cumhuriyeti rejiminin kurucusu Ayetullah Humeyni’nin anıtmezarına iki terörist saldırı düzenlendi. Uzun namlulu tüfekler, tabancalar ve intihar yelekleri ile Meclis’in idari binalarından birine giren dört kişiden birinin kendisini patlattığı, üçünün güvenlik güçleri ile çıkan çatışmada öldürüldüğü bildirildi. Humeyni’nin anıtmezarına saldıran iki kişiden birinin üzerindeki bomba düzeneğini patlattığı, birinin de vurulduğu belirtildi. İki saldırının sonunda 17 kişi hayatını kaybetti, 40’tan fazla kişi yaralandı.

Çok uzun bir aradan sonra Tahran’da ilk defa meydana gelen terör saldırılarının sorumluluğunu IŞİD üstlendi. Daha meclis binasındaki çatışma sürerken IŞİD’in sözde haber ajansı Amaq, saldırganların baskın sırasında çektiği kısa bir görüntü yayınladı.  Sağlıklı bilgilerin olmadığı ve şüpheciliğin had safhada olduğu durumlarda olduğu gibi İran’da terör saldırısından sonra çok sayıda komplo teorisi ortaya atıldı ve çözümlemelerle komplo teorileri iç içe geçti.

Teoriler...
Öncelikle, güvenlik tedbirlerinin son derece yoğun olduğu başkent Tahran’da, en çok korunduğu varsayılan yerlerden meclis binasına ve anıtmezara silahlı ve bombalı saldırının nasıl yapılabildiği sorgulandı. Saldırganların hedef seçimi ve eylem tarzı tartışıldı. Bazı kişiler de İran’da cumhurbaşkanlığı seçimi sonrası şekillenen siyasi dengelere ve çekişmelere, özellikle Devrim Muhafızları ile Ruhani hükümeti arasındaki gerginliklere ve farklılıklara dikkat çekti. Ayrıca, hem Meclis Başkanı Ali Laricani’nin hem de İran Rehberi Ayetullah Ali Hamanei’nin yaptıkları ilk açıklamalarda saldırıları ‘önemsiz bir kaç olay’ diye nitelemesi ilginç bulundu.

Bazı kişiler terör saldırılarını IŞİD’in üstlenmesine rağmen saldırılarla Trump yönetiminin   İran’a yönelik politikaları arasında ilişki kurdu. Nitekim İran karşıtı duruşuyla öne çıkan ABD Başkanı Donald Trump, 21-22 Mayıs’ta Suudi Arabistan ve İsrail’e yaptığı ziyaretlerde terör örgütlerini desteklemek ve Ortadoğu’yu istikrarsızlaştırmakla itham ettiği İran rejiminin izole edilmesi gerektiğini söylemişti. Keza Tahran’daki saldırıların, El-Kaide lideri Usame Bin Ladin’in öldürüldüğü operasyonda etkili rol oynadığı iddia edilen Michael D’Andrea’nın CIA’de İran ile ilgili dosyanın başına geçirilmesinden kısa bir süre sonrasına denk gelmesine dikkat çekildi. Devrim Muhafızları, yayınladığı bildiride terör saldırısının ABD Başkanı Trump’ın bölgede ‘gerici’ hükümetlerin liderlerinin buluşmasından kısa bir süre sonra gerçekleştiğini hatırlattı; terör saldırısında bu ülkelerin payının olduğunu iddia etti. Devrim Muhafızları Komutan Vekili General Hüseyin Selami, televizyona verdiği mülakatta terör saldırısının Suudi Arabistan, İsrail ve ABD arasında yapılan, İran’ın gücünü kırmaya yönelik ortak projenin bir sonucu olduğunu iddia etti. 

Terör saldırısının ardından İran’dan gelen açıklamaların çoğu Suudi Arabistan’ı hedef aldı. Zira, Suudi Arabistan Savunma Bakanı ve Veliaht Vekili Prens Muhammed bin Selman, 2 Mayıs’ta yayınlanan televizyon konuşmasında İran’ın ülkesine yönelik bir savaş yürüttüğünü iddia etmiş, ama ‘Suudi Arabistan’ın oturup savaşı beklemek yerine çatışmayı İran’a taşıyacağını’ söylemişti. Dışişleri Bakanı Adil el-Cubeyr de 7 Haziran’da, saldırıdan saatler önce el-Arabiya televizyonunda  yaptığı konuşmada İran’ın bölgedeki müdahaleleri ve terörizme desteği nedeniyle cezalandırılması gerektiğini söylemişti. İran’ın BM’deki Büyükelçisi Gulamali Hoşru, Güvenlik Konseyi’ne yazdığı mektupta Prens Muhammed’in ve Cubeyr’in konuşmalarını hatırlattı ve saldırıların bu açıklamalardan kısa bir süre sonra gerçekleştiğine dikkat çekti.

Dışişleri Bakanı Zarif, twitter’da yayınladığı mesajda dolaylı olarak Suudi Arabistan’ı hedef aldı: ‘Terör destekçisi despotlar savaşı bizim ülkemize getirmekle tehdit etti. Kuklaları, ustalarının en çok nefret ettiği şeye, demokrasinin merkezine saldırdı.’ İran Rehberi Hamanei saldırının kurbanlarına başsağlığı dileyen bir mesaj yayınladı. Mesajda, terör saldırısının, ‘emperyalizmin ajanlarının büyük İran milleti ve devrimler ile bağlantılı her şeye karşı düşmanlığını’ ortaya koyduğunu belirtti. Mesajın devamında, ‘saldırının en kesin sonucu, Amerikan hükümetlerine ve Suudi Arabistan gibi bölgedeki kuklalarına yönelik nefretin artmasından başka bir şey olmayacak’ dedi.

Suudi Arabistan’a yönelik sert eleştirilere rağmen İstihbarat Bakanı Mahmud Alavi, ‘saldırının arkasında Suudi Arabistan’ın olduğunu söylemek için henüz erken olduğunu,’ konu üzerinde çalışmalarının sürdüğünü belirtti. Suudi Arabistan ile Suriye’de ve Irak’taki terör örgütleri arasındaki ilişkinin açık olduğunu iddia eden Alavi, ‘şu aşamada saldırılarda Suudi Arabistan’ın payının olduğuna dair ellerinde bir kanıt olmadığını’ söyledi.

IŞİD – İran Karşılaşması
Tahran’daki terör saldırılarını hizipler arası mücadele, İran-ABD ilişkileri veya bölgesel gelişmeler çerçevesinde açıklamaya çalışan iddialar, saldırıyı IŞİD’in gerçekleştirdiğini ya ikinci plana atıyor veya IŞİD ile ABD ve diğer bölge ülkeleri arasında ilişki olduğunu ima ediyor. Halbuki IŞİD’in ideolojik olarak varlık sebeplerinden birisi, ‘rafızi’ ve ‘Safevi İran’a karşı durmak ve Şiilere karşı mücadele etmek. Keza İran, sınırlarının ötesinde terörizme karşı savaş verdiğini iddia ediyordu. Bununla beraber, İran’ın Ortadoğu politikasına ve IŞİD’e şüpheyle bakan görüş, bu zamana kadar İran’da etkili bir IŞİD saldırısı olmamasına dikkat çekiyor ve IŞİD’in İran’da neden eylem yapmadığını sorguluyordu. İran’ın merkezi Tahran’da, İran rejimi için sembolik değere sahip iki mekanda meydana gelen bu saldırılar, İran’ın IŞİD saldırılarından muaf olmadığını ortaya koydu. 

Tahran saldırısı, IŞİD’in İran’da gerçekleştirdiği ilk etkili saldırı olsa da ilk teşebbüsü değildi.

İstihbarat Bakanı Alavi ‘son iki yılda yüzden fazla terör saldırısının engellendiğini’ belirtti. 
IŞİD,  Mart ayının başında yayınladığı Farsça video mesajında İran’ın Sünni azınlığa karşı ayrımcılık yaptığını ileri sürmüş ve ‘Sünnilerden Şii İran rejimine karşı ayaklanmasını’ istemişti. 

Ayrıca, dışarıdan gelen tehditlerden ayrı olarak İran’da etnik-sekteryen nedenlerle huzursuz olan bir kesim var. Açık siyasal örgütlenmenin mümkün olmadığı ortamda silahlanan bazı etnik-sekteryen gruplar bu zamana kadar çeşitli saldırılar gerçekleştirmişti. Öte yandan bir müddettir IŞİD, İran’da huzursuz olan Kürt, Beluç ve Arap ‘Sünni kesimlere’ erişmeye çalışıyor ve onlar arasından eleman devşiriyordu. Nitekim Tahran saldırısını gerçekleştirenlerin tamamının, IŞİD tarafından devşirilip Irak ve Suriye’de örgüt adına çatışan İran vatandaşları olduğu ortaya çıktı.

Tahran saldırısı, faillerinden ve sebeplerinden bağımsız olarak İran içinde güvenlikçi politikaların ve güvenlik kurumlarının öne çıkmasına neden olacak. İran’ın bölge politikasında ise pek bir değişiklik olması beklenmiyor. Hamanei, saldırıdan sonra yaptığı açıklamada, İran’ın yoluna devam edeceğini, terörist saldırının yalnızca İran milletinin kararlılığını artıracağını söyledi. Nitekim, İran’ın bölgesel politikalarını savunan Hamanei, ‘eğer İran bölgede terörizm ateşine karşı durmasaydı daha ciddi problemlerle karşılaşabilirdi’ dedi. Dolayısıyla, İran yönetiminin Tahran saldırısını, homurtu düzeyinde olsa da ülke içerisinde Ortadoğu politikasına yönelik  eleştirileri zayıflatmak ve bölge politikalarının ‘meşruiyetini’ güçlendirmek için kullanması muhtemeldir.  

http://orsam.org.tr/index.php/Content/Analiz/5119?s=orsam|turkish 

Iranian Politics after the Presidential Election

2017-06-02

Incumbent Iranian President Hassan Rouhani has won a landslide victory in the presidential elections held on May 19, and secured the second term in office. Approximately 73 per cent of the 55-million electorates went to the polls. Rouhani received 57 per cent of the casted votes by considerably improving his supporters in comparison to the previous presidential elections.  Having assessed objections and claims of irregularities made by some people including Sayyid Ebrahim Raisi, the leading contester against Rouhani, the Guardian Council confirmed the election results on May 30. Rouhani is expected to form his new cabinet in the forthcoming days. So, how will be the future of Iranian politics from now on?

Significance of the Elections

Many claim that Iranian elections are sham elections because the regime predetermines the results by means of vetoing candidates. Additionally, it is claimed that powers of the elected offices including the presidency have been severely constrained. In fact, Supreme Leader Ali Khamenei possesses the real power in the country. Although such criticisms are valid to some extent, it does not mean that the presidential elections are completely insignificant. First, the presidency is the second most authorized position in the country. Even if the Supreme Leader determines the general policies, influence of the president in the process of decision-making and policy-making is undeniable. Moreover, the president who is in charge of the state apparatus implementing the political decisions has an undeniable significant position in the system. That's why; considerable differences may take place in domestic politics, economics and foreign policies – within the margins of general policies of the country  - after someone else replaces the office holder. Iranian people experienced well this case after the 2005 presidential elections. The eight-year presidency of Mahmoud Ahmadinejad brought significant breaks and changes in Iranian politics, which also closely affected ordinary Iranian people. Therefore, presidential elections have been quite electrifying almost each time, and the voter turn out did not fall below 70 percent, even if elections are held within the frame of a narrow political arena. Additionally, the fact that candidates who are regarded to be favored by the Supreme Leader have failed to get office after some elections indicates the significance of voting.

The 12th presidential election held on My 19 was regarded to be important because of two additional factors. First there was question around whether President Rouhani could secure a second term. Although all presidents since 1981 have been consecutively elected for the second time, many observers doubted the possibility of Rouhani's second term. Due to his foreign, economic and cultural policies, President Rouhani has some times confronted the conservatives who consider themselves as the owner of the regime. He has also been subjected to Khamenei's direct and indirect censure regarding some developments. For this reason, many speculated about the confirmation of his candidacy by the Guardian Council. Additionally, the ongoing discussions over the nuclear deal and the anti-Iran statements of the US President Trump have shadowed Rouhani's biggest achievement in his previous term, the diplomatic solution of the nuclear issue, the removal of the nuclear-related sanctions, and the dilution of international pressure over Iran. On the other hand, the continuing distress of ordinary Iranian citizens despite recent improvements in economy was a major challenge for Rouhani. Likewise, there has been no significant improvement in areas such as political rights and freedoms, and human rights. For instance, the leaders of reformist Green Movement has kept being under house arrest and in the last four years, approximately three thousand people were executed for various reasons. The weaknesses of Rouhani in these have raised some doubts about his election success by maintaining the alliance, which had brought him to the presidency in 2013.

The second reason why the 12th presidential elections were particularly important was the challenge of Ebrahim Raisi, who has been considered as Khamanei's favorite candidate and potential successor. His performance throug the elections could have determine both his political career and the future of Iran. Moreover, though he defined himself as bipartisan candidate, conservative and neo-radical parties unıted to endorse Raisi, which added further excitement to the elections.

During the election campaign, Raisi had three issues in his agenda: the economic failure of Rouhani's government, poverty and corruption. Raisi, who has accused Rouhani of managing the economy in accordance with the interest of foreigners and a group of minorities, promised to support domestic production, increase employment and advance the cash payments for the poor. On the other hand, Rouhani defended his own foreign and economic policy and built his campaign on the expansion of fundamental rights and freedoms, the maintenance of constructive engagement in foreign policy, the reinforcement of the private sector and the attraction of foreign capital to the country. Rouhani, who drew attention to Raisi's career as an attorney general and his relations with the Revolutionary Guards and neo-radicals, tried to consolidate his potential supporters who voted for him in the previous election, namely the young, women, minorities, reformists and technocrats. He claimed that if Raisi would take the office, Iran would enter a period full of tensions in foreign policy, and the domestic pressures would increase as in the Ahmadinejad period. He achieved to consolidate his supporters.

Agenda of Iranian Politics after the Election

The primary issue in the second period of Rouhani will be the struggle against unemployment and the economic development, which were prominent topics during the election campaign. According to the official figures, the unemployment rate is currently around 13 percent; however, unemployment especially among the youth is higher. Rouhani will likely adopt five policies in order to provide economic growth and to boost employment:

1.  The first policy is the reinforcement of the private sector. Although this issue has been on the agenda since the early 1990s, it is one of the structural weaknesses of the Iranian economy. The Iranian economy is largely in the hands of public institutions including military institutions and religious foundations. However, both the discourse of ‘resistance economy’, and the ‘existence of strategic sectors’ make it difficult to take further step in this respect.

2.  The second part of the economic policies is to increase share of non-oil products in the national income. The fluctuations in oil prices leave the Iranian economy in a difficult situation. Therefore, Iran aims to promote increasing non-oil products in exports, and concentrates on the long-term gas agreements. Significant improvements have been made in this regard. Iran already exports gas to Armenia and Iraq as well as Turkey. A number of agreements are also on the agenda to sell gas to Pakistan and India.

3.  The third element which will be highlighted in Rouhani's economy policy is tourism. In this context, he aims to renew the domestic and international civil aviation fleet and to improve hotel infrastructure. In 2015, approximately 5 million foreign tourists visited Iran. The government aims to raise this figure up to 20 million and to raise the tourism income to about 30 billion dollars by 2025.

4.  An important part of Rouhani’s economy policy, as it is shown in his previous term and promised in the election campaign is inviting foreign capital and investment to the country. In order to struggle against unemployment, in other words to create one million job opportunities per year, the government is projected to invest 200 billion dollars for the next 5 years, one third of which is supposed to be come through international investments. However, any attempt to attract further tourists and foreign capital faces serious criticism and opposition from the conservatives. In addition, some legal amendments need to be made in order to take effective steps in these areas. Therefore, it is expected that there will be heated discussions on these issues in the forthcoming period. On the other side, the ongoing sanctions on Iran poses serious challenges for the foreign investments.

5.  During his election campaign, Rouhani promised the removal of remaining sanctions on Iran, which will directly affect economy. However, the remaining international sanctions on Iran are imposed either because human rights violations, or because of alleged Iranian support for international terrorism, and its foreign policy. Therefore, the removal of remaining sanctions requires a comprehensive revision of Iranian foreign policy and domestic politics, which is highly difficult in the current political conditions. Moreover, the removal of sanctions on Iran is unthinkable in a period when the new US administration is committed to increase pressure over Iran.

Rouhani promised to strengthen fundamental rights and freedoms, improve socio-economic status of women, and improve political conditions of ethnic and religious minorities during his campaign. In this regard, he had issued a declaration named "The Charter on Citizens' Rights" in December 2016. In the forthcoming period, it may be expected that Rouhani will struggle to provide freedoms and rights indicated within this charter. However, the conservative front opposing Rouhani, and the increasing security concerns will make it difficult to take further steps in this regard.

In his first speech after the elections, Rouhani said, "Iranian people rejects extremism and wants more links with the outside world". In this context, emphasizing the achievements made in his previous period, especially the nuclear deal, Rouhani stated that the "constructive interaction" and "win-win" approach would continue in Iranian foreign policy. However, the changing American policies towards Iran make many in Iran to question the rationality of Rouhani foreign policy. Considering the recent change in the US-Iran relations, it is estimated that Iran will give priority to developing good relations with the European countries in the upcoming period.

Iran's Middle East policy is not expected to change significantly in the next four years. As a matter of fact, these policies were hardly questioned during the period of election campaign. It is claimed actually the Revolutionary Guards handles Iranian files towards the regional crises because they are deemed as primary security matters. In this respect, President Rouhani's approach is not different from the current Iranian rhetoric and policies. As a matter of fact, in the press statement after the election, he stated that the primary issue in Syria and Iraq is the "struggle against terrorism", and added that they would continue supporting the administrations in Baghdad and Damascus. However, the tension between Iran and Saudi Arabia, which is supported by Trump administration, and the proxy fights around the region are likely to increase in the forthcoming period. This may bring security institutions, the Revolutionary Guards, and security policies into prominence in Iran, and may restrict maneuver capability of Rouhani with regard to foreign policy, economy and politics.

There is no other election in Iran until February 2020. Therefore, it is expected that there will be relative stability in the elected offices and institutions. 40 per cent of the Iranian parliament, and most of the city councils are in the hands of pro-Rouhani people, which will help him. However, potential interventions of Supreme Leader Khamanei, the Guardian Council and the judiciary under the control of conservatives, and security and intelligence institutions may hinder some policies of the government, and weaken the president, as in the second term of the former president Mohammad Khatami. Recently increasing threats against Iran, and the rising security concerns may provide a justification for further securitization in the country, and containing President Rouhani.

http://orsam.org.tr/index.php/Content/Analiz/5115?s=orsam|english 

Cumhurbaşkanlığı Seçimi Sonrası İran Siyaseti

2017-06-02

19 Mayıs’ta yapılan cumhurbaşkanlığı seçimleri mevcut Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin zaferiyle sonuçlandı. 55 milyon seçmenin yaklaşık % 73’ü sandık başına gitti ve Ruhani bir önceki seçimlere göre oylarını artırarak kullanılan oyların % 57’sini aldı. Seçim sonuçlarına bazı kesimlerden ve Ruhani’nin en güçlü rakibi Seyyid İbrahim Reisi’den gelen itirazları değerlendiren Anayasayı Koruyucular Şurası, 30 Mayıs’ta seçim sonuçlarını teyit etti. Önümüzdeki günlerde Ruhani’nin yeni kabinesini oluşturması bekleniyor. Peki, bundan sonra İran siyasetini ne bekliyor?

 Seçimlerin Önemi

İran seçimleriyle ilgili en yaygın tartışmalardan birisi seçimlerin göstermelik olduğu, rejimin adayların salahiyetlerinin denetlenmesi suretiyle seçim sonuçlarını dizayn ettiği, keza cumhurbaşkanlığı makamı dâhil seçimler sonucunda belirlenen makamların yetkilerinin ciddi şekilde kısıtlandığı, asıl yetkilerin Rehber Ali Hamanei’de toplandığı şeklindedir. Bu tür eleştirilerin haklılık payı yüksek olsa da, bu haklılık cumhurbaşkanlığı seçimlerinin tamamen önemsiz olduğu anlamına gelmiyor. Bir kere, cumhurbaşkanı ülkenin en yetkili ikinci makamı. Genel politikalar Rehber tarafından belirlense de politika yapım ve karar verme sürecinde cumhurbaşkanının etkisi yadsınamaz. Ayrıca büyük ölçüde siyasi kararları uygulama mekanizmasının başındaki kişi olan cumhurbaşkanının sistem içerisinde önemli bir ağırlığı var. Bu nedenle cumhurbaşkanları değiştiğinde ülkenin genel politikalarında ciddi bir değişiklik olmasa da iç siyasette, ekonomide ve dış politikada bazı önemli farklılıklar ortaya çıkıyor. Nitekim İran halkı bunu 2005 seçimlerinin sonunda tecrübe etti. Mahmud Ahmedinecad’ın sekiz yıllık cumhurbaşkanlığı döneminde İran siyasetinde önemli kırılmalar ve kaymalar yaşandı.Bu gelişmeler İran halkının durumunu doğrudan etkiledi. Bu nedenledir ki, sınırları oldukça dar çizilmiş bir siyasal alanda yapılsa da cumhurbaşkanlığı seçimlerihemen her zaman heyecanlı oluyor ve katılım oranları % 70’lerin altına düşmüyor. Yine, seçimlerde rehberin favorisi olarak gösterilen adayların çoğu zaman başarısız olmaları, seçimlerin aslında önemli olduğunu gösteriyor.

19 Mayıs’ta yapılan 12. cumhurbaşkanlığı seçimlerini ayrıca önemli kılan iki etken daha vardı:

Birincisi Ruhani’nin iktidarını koruyup koruyamayacağı meselesi. 1981’den beri bütün cumhurbaşkanları iki defa üst üste seçilerek görev yaptığı halde birçok gözlemci Ruhani’nin ikinci defa cumhurbaşkanı seçilmesi ihtimalinden kuşku duydu. Bir kere Ruhani’nin dış politikası, ekonomi ve kültür politikaları,onuzaman zaman kendilerini rejimin sahibi gören muhafazakarlarla karşı karşıya getirdi. Hatta bu yönde Hamanei’nin doğrudan veya dolaylı eleştirilerine de maruz kaldı. Bu nedenle önceleri Ruhani’nin adaylığının tasvip edilip edilmeyeceği meselesi çokça tartışıldı. Ayrıca gerek nükleer anlaşmayla ilgili devam eden tartışmalar, gerekse yeni ABD Başkanı Trump’ın İran karşıtı söylemleri, Ruhani’nin en önemli başarısını, yani nükleer meselenin diplomatik yollardan çözümünü, nükleer meseleyle ilgili yaptırımların kaldırılması ve İran üzerindeki uluslararası baskıların azaltılması yönünde atılan adımları gölgeledi. Öte yandan İran ekonomisinde son yıllarda kaydedilen gelişmelere rağmen ortalama İran vatandaşı için ekonomik sorunların devam etmesi Ruhani’nin elini zora sokuyordu. Keza, siyasal haklar ve özgürlükler, insan hakları gibi alanlarda kayda değer iyileştirmeler sağlanamadı. Mesela Reformcu/Yeşil Hareketin liderlerinin ev hapsi devam etti; türlü sebeplerle son dört yılda üç bine yakın kişi idam edildi. Ruhani’nin bu konulardaki zayıflığı, kendisini 2013’te cumhurbaşkanlığına taşıyan ittifakı sürdürüp sürdüremeyeceğine dair kuşkulara neden oldu.

12. cumhurbaşkanlığı seçimlerini özellikle önemli kılan ikinci neden İbrahim Reisi’nin adaylığı idi. Birçok çevrede Hamanei’nin gözdesi ve muhtemel halefi olarak görülen Reisi’nin seçim performansı hem onun siyasi kariyerini hem de İran’ın geleceğini belirleyebilirdi. Ayrıca, kendisini partiler üstü gördüğü halde muhafazakar ve neo-radikal kesimlerin Reisi’nin adaylığı konusunda birleşmesi seçim heyecanını artırdı.

Seçim kampanyası sırasında Reisi’nin gündeminde üç mesele vardı: Ruhani hükümetinin ekonomideki başarısızlığı, yoksulluk ve yolsuzluk. Ruhani’yi ülke ekonomisini yabancıların ve bir grup azınlığın menfaatleri doğrultusunda idare etmekle suçlayan Reisi yerli üretimin desteklenmesi, istihdamın artırılması ve devletin yoksullar için yaptığı nakit ödemelerin artırılması vaadinde bulundu. Buna karşılık Ruhani kendi ekonomi ve dış politika performansını savundu ve kampanyasını temel hak ve özgürlüklerin genişletilmesi, dış politikada yapıcı ilişkilerin sürdürülmesi, özel sektörün güçlendirilmesi ve yabancı sermayenin ülkeye çekilmesi üzerine bina etti. Seçim kampanyasının son döneminde Reisi’nin savcılık kariyerine, Devrim Muhafızları ve neo-radikallerle ilişkilerine dikkat çeken Ruhani, onun kazanması durumunda İran’ın dış politikada Ahmedinecad döneminde olduğu gibi çatışmacı bir döneme gireceğini ve içeride baskının artacağını ileri sürerek kendisine önceki seçimlerde destek veren kesimlerin, yani gençlerin, kadınların, azınlıkların, reformcuların ve teknokratların desteğini konsolide etmeye çalıştı. Bu konuda büyük oranda başarılı da oldu.

Seçim Sonrası İran Siyasetinin Gündemi

Ruhani’nin ikinci döneminde öncelikli mesele seçim kampanyasında da öne çıkan işsizlikle mücadele ve ekonominin iyileştirilmesi olacak. Halihazırda işsizlik resmî rakamlara göre % 13 civarında, ama özellikle genç işsizliği en önemli sorun. Ekonomide büyümenin sağlanması ve istihdamın artırılması için Ruhani’nin üzerinde duracağı beş politika var:

1.   Birincisi özel sektörün güçlendirilmesi. Bu mesele 1990’ların başından beri gündemde olsa da İran ekonomisinin yapısal sorunlarından birisi. İran ekonomisi büyük ölçüde askerî kurumlar dâhil kamu kurumları ve dinîvakıfların elinde. Fakat gerek ‘direniş ekonomisi’ söylemi, gerekse ‘stratejik sektörlerin varlığı’ bu konuda adım atılmasını zorlaştırıyor.

2.   Ekonomi politikalarının ikinci ayağı millî gelirde petrol-dışı ürünlerin payının artırılması. Petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar İran ekonomisini zor durumda bırakıyor. Bu yüzden İran ağırlığını uzun vadeli gaz anlaşmalarıyla ihracatta petrol dışı ürünlerin artırılmasına veriyor. Bu konuda önemli mesafeler alındı. İran, Türkiye’nin yanı sıra Ermenistan’a ve Irak’a doğalgaz satıyor. Pakistan ve Hindistan’a gaz satışı için de çeşitli anlaşmalar yapıldı.

3.   Ruhani’nin ekonomi politikasında öne çıkaracağı unsurlardan üçüncüsü turizm. Bu doğrultuda yurtiçi ve yurtdışı sivil havacılık filosunu yenilemeyi ve otel altyapısını güçlendirmeyi hedefliyor. 2015’te İran’ı yaklaşık 5 milyon yabancı turist ziyaret etti. Hükümet bu rakamı 2025’e kadar 20 milyona çıkarmayı ve turizm gelirlerini de yaklaşık 30 milyar dolara çıkarmayı hedefliyor.

4.   Ruhani’nin gerek ilk döneminde gerekse seçim kampanyasında öne çıkan ekonomi politikalarından birisi yabancı sermayenin ülkeye çekilmesi. İşsizlikle mücadele için, yani yılda bir milyon yeni iş sahası açabilmek için gelecek beş yılda 200 milyar dolarlık yatırım yapılması, yatırımların üçte birinin yabancı sermaye yatırımlarıyla karşılanması öngörülüyor. Fakat hem turizm politikaları hem de yabancı sermaye çekme politikaları, muhafazakarların ciddi eleştirisiyle ve direnişiyle karşılanıyor. Ayrıca bu alanlarda etkili adımlar atılabilmesi için birtakım yasal değişiklikler yapılması gerekiyor. Dolayısıyla önümüzdeki dönemde bu konularda hararetli tartışmaların yaşanması bekleniyor. Öte yandan İran üzerinde devam eden yaptırımlar, yabancı sermaye yatırımlarının önünde ciddi bir engel.

5.   Ruhani’nin seçim kampanyasında öne çıkan ve doğrudan ekonomiyi etkileyecek vaatlerinden bir diğeri de İran üzerinde hâlâ devam eden yaptırımların kaldırılması. İran üzerinde devam eden uluslararası yaptırımlara baktığımızda bunların insan hakları ihlalleri, uluslararası terörizme destek vb. iddialar nedeniyle uygulandığını görüyoruz. Dolayısıyla geriye kalan yaptırımların kaldırılması İran’ın dış politikasında ve iç siyasetinde kapsamlı revizyon yapılmasını gerektiriyor ki, mevcut siyasi konjonktürde bu hayli zor. Diğer yandan yeni Amerikan yönetiminin İran üzerinde baskıyı artırmaya çalıştığı bir dönemde kalan İran yaptırımlarının kaldırılması söz konusu olamaz.

Ruhani’nin seçim kampanyasında öne çıkardığı hususlardan birisi temel hak ve özgürlüklerin güçlendirilmesi, kadınların ekonomik ve sosyal konumunun iyileştirilmesi, etnik ve dinî azınlıkların durumunun iyileştirilmesi gibi vaatlerdi. Bu doğrultuda Aralık 2016’da ‘Vatandaş Hakları Şartı’ adında bir bildiri yayınlamıştı. Önümüzdeki dönemde Ruhani’nin bu şart çerçevesinde belirtilen özgürlüklerin ve hakların sağlanması için mücadele etmesi beklenebilir. Fakat, Ruhani karşısındaki muhafazakar cephe ve artan güvenlik kaygıları, bu konuda ileri adımlar atılmasını zorlaştıracaktır.

Seçimlerden sonra yaptığı ilk konuşmada Ruhani,“İran halkı aşırıcılığı reddedip dünya ile etkileşimi tercih etti” dedi. Bu çerçevede geçen dönemde özellikle nükleer anlaşmayla elde edilen kazanımlar üzerinde duran Ruhani, İran dış politikasında bundan sonra da ‘yapıcı etkileşim’ politikası ve ‘kazan-kazan’ yaklaşımının devam edeceğini söyledi. Fakat Amerikan yönetiminin İran’a yönelik politikalarındaki değişiklik bu politikanın sorgulanmasına neden oluyor. ABD-İran ilişkilerinde zeminin değişmesine rağmen İran’ın önümüzdeki dönemde Avrupa ülkeleriyle ilişkilerini geliştirmeye öncelik vereceği tahmin ediliyor.

Önümüzdeki dört yıllık dönemde İran’ın Ortadoğu siyasetinde önemli bir değişim beklenmiyor. Nitekim seçim kampanyası döneminde bu politikalar neredeyse hiç sorgulanmadı. İran’ın güvenlik meselesi olarak gördüğü birçok kriz noktasında dosyanın kontrolünün Devrim Muhafızlarında olduğu ileri sürülüyor. Cumhurbaşkanı Ruhani’nin bu konudaki yaklaşımı da halihazırdaki İran söylem ve politikalarından farklı değil. Nitekim seçim sonrası yaptığı basın açıklamasında, Suriye ve Irak’ta temel ve öncelikli meselenin ‘terörizmle mücadele’ olduğunu ileri sürdü ve bu doğrultuda Bağdat ve Şam yönetimlerini desteklemeye devam edeceklerini belirtti. Bununla beraber önümüzdeki dönemde Trump yönetiminin desteğini alan Suudi Arabistan ile İran arasındaki gerilimin ve bölge sathına yayılan vekalet mücadelesinin şiddetlenmesi bekleniyor. Bu durum İran’da güvenlik kurumlarının, Devrim Muhafızlarının ve güvenlikçipolitikaların öne çıkmasına neden olabilir ve Cumhurbaşkanı Ruhani’nin hem dış politikadahem ekonomide hem de siyasette hareket alanını daraltabilir.

İran’da Şubat 2020’ye kadar herhangi bir seçim yapılması öngörülmüyor. Dolayısıyla seçimle belirlenen makamlarda ve kurumlarda göreceli bir istikrar olması bekleniyor. İran meclisinin % 40’ı ve yerel yönetimler büyük ölçüde Ruhani’nin destekçisi olan grupların elinde. Bu durum Cumhurbaşkanı Ruhani’nin işini kolaylaştıracak. Fakat Rehber Hamanei’nin müdahaleleri, Anayasayı Koruyucular Şurası, muhafazakarların kontrolündeki yargı, güvenlik ve istihbarat kurumları, tıpkı eski Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi’nin ikinci döneminde olduğu gibi hükümetin bazı politikalarını engelleyebilir ve cumhurbaşkanını zayıflatabilir. Son dönemde İran’a yönelik artan tehditler ve güvenlik kaygıları bunun için uygun zemin sağlayabilir.

                        2017-06-02

http://orsam.org.tr/index.php/Content/Analiz/5115?s=orsam|turkish