Iran and Middle East Studies / İran ve Ortadoğu Çalışmaları

  Esnafın 28 Aralık 2025’te Tahran’da, İran riyalinin hızla değer kaybetmesi ve diğer ekonomik sorunlara tepki olarak başlattığı gösteriler, kısa sürede İslam Cumhuriyeti yönetimi üzerindeki iç ve dış baskıyı artırdı. İran hükümeti protestoların, ABD ve İsrail tarafından kışkırtıldığını öne sürerken bazı bölgelerde güvenlik güçleri ile göstericiler arasında çatışmalar meydana geldi. Gösterilerin yayılması ve şiddetin artması üzerine İran yönetimi, 8 Ocak 2026’dan itibaren iki haftadan uzun süre ülke genelinde internet erişimini tamamen kapattı ve protestoları kontrol altına almak için sert önlemler aldı. ABD merkezli insan hakları örgütü HRANA’ya (Human Rights Activists News Agency) göre bu süreçte altı binden fazla kişi hayatını  kaybetti . İran’dan 21 Ocak’ta yapılan resmî açıklamaya göre ise önemli bir kısmı güvenlik güçlerinden olmak üzere olaylar sırasında üç binden fazla kişi  öldü . ABD Başkanı Donald Trump bir yandan yardım vaadiyle göstericilere destek verirken d...

Temel Çıkarımlar - Ordu (Erteş), İran silahlı kuvvetleri içinde hem nicelik hem de ateş gücü açısından Devrim Muhafızları Ordusu’ndan (DMO) daha güçlü bir askerî güçtür. - Ordu'nun Pehlevi kökenleri ve o dönemde üst düzey subaylarının çoğunun ABD’de eğitim almış olmaları nedeniyle devrimciler arasında bu ordunun sadakatine yönelik kuşkular oluşmuş ve Ordu'nun İslam Cumhuriyeti rejiminin hizmetinde bir birime dönüştürülmesi için çalışmalar başlatılmıştır. - Devrimden sonra asayişi sağlamak ve devrimi korumak amacıyla Nisan 1979’da milis teşkilatı olarak kurulan DMO, zamanla Ordu’ya paralel olarak teşkilatlanan ve hatta Savunma Bakanlığı’ndan ayrı bir bakanlığa sahip büyük bir askerî güce dönüşmüştür. - İran-Irak Savaşı sırasında kuvvetlerin sevk ve idaresi ile taktikler konusunda Ordu ile DMO arasında ciddi rekabet ve görüş ayrılıkları ortaya çıkmıştır. - Ordu, savaşa silah, teknoloji ve insan gücüne dayanan geleneksel bir yaklaşımla bakarken DMO ideolojik adanmışlık, iman ve şe...

Ruhani Döneminde Devrim Muhafızları ve Siyaset 2016-08-15 İslam Devrimi Muhafızları Ordusu,  kuruluşundan beri devrim sonrası İran siyasetinin ‘asli’ unsurlarından birisi olagelmiştir. Anayasal olarak ‘devrimi ve devrimin kazanımlarını korumakla yükümlü’ olan Devrim Muhafızları (DM) her zaman siyasetin içinde olmuştur. Fakat, İran’daki diğer güvenlik kurumları gibi doğrudan ‘Devrimin Rehberi’ Ayetullah Hamanei’ye bağlı olan DM’nin İran hükümetleri ile ilişkileri farklı şekillerde tezahür etmiştir. Mahmud Ahmedinecad’ın cumhurbaşkanlığı döneminde DM’nin İran siyasetindeki ağırlığı giderek artmış ve İran rejiminin ‘militerleşmesi’ tartışmalarına sebep olmuştur.  Keza bu dönemde, nükleer mesele nedeniyle İran’a uygulanan yaptırımların da etkisiyle DM’nin İran ekonomisindeki etkisi de giderek artmıştır.  DM’nin İran siyasetindeki ve ekonomisindeki rolü, Haziran 2013’te cumhurbaşkanı seçilen Hasan Ruhani’nin önündeki en büyük sorunlardan birisi olarak görülmüştür. Ru...