Iran and Middle East Studies / İran ve Orta Doğu Çalışmaları

Tahir Yıldız'ın hazırlayıp sunduğu "Doğu Batı Arasında" adlı programda (Diyanet TV) "Uluslararası İlişkiler Kuramlarında Doğu İmgesi" başlıklı sohbetimiz https:// youtu.be/zROoJNEQepM?si =pkKk2UvjFf5Bw2LO via @YouTube https://www.youtube.com/watch?v=zROoJNEQepM&list=PLS04KS5uykov-v1vYgRlmDqNX7IbrKKeB&index=23

  İran Siyasi Kültürü Bayram Sinkaya  (Bu yazı, yazarın henüz yayınlanmamış 'İran'da Siyasi Yönetim' başlıklı makalesiden alınmıştır.)      İran’a tarihsel açıdan bakıldığında sıklıkla 2500 yılı aşkın bir ‘devlet geleneği’ne atıf yapılır. Kısmen Oryantalist kısmen milliyetçi tarih anlatısı tarafından kurgulanan bu İran fikri, yerleşik ve sürekli devlet geleneğinin, yani siyasi kültürün olduğunu kabul eder (Dabashi 2008, 15-21). Oysa İran tarih boyunca çeşitli istilalara maruz kalmış ve yıkımlara uğramıştır. Bu tarihi süreç boyunca çeşitli kavimler İran’a yerleşmiş, burayı yurt bilmiş, İran kültürüne katkıda bulunmuş ve burada mevcut kültürlerden de etkilenmiştir. Ayrıca, İran halkları çevrelerindeki toplumlar ve kültürler ile sürekli etkileşim içinde olmuştur. Bu tarihi ve beşeri arka plan İran’ın fiziki coğrafyası ile birleşince modern İran’da çok-kültürlü, çok-dilli ve çok-etnikli bir toplumsal yapı ortaya çıkmıştır. İran ülkesi geniş bir plato olarak nitele...

ORTADOĞU’DA  ASKER - SİYASET İLİŞKİSİ VE ASKERİ DARBELER  Asker-siyaset ilişkileri, Ortadoğu çalışmaların- da uzun zamandan beri ihmal edilen alanlar- dan birisi olmuştur. Soğuk Savaş yıllarında  art arda yapılan darbelere karşın, 1980’lerden itiba- ren hâkim rejimlerin konsolidasyonu ile demokra- tikleşme ve küreselleşme vb. süreçler nedeniyle asker- lerin siyasetle ilişkilerine pek bakılmamıştır. İran’da Devrim Muhafızları Ordusu’nun siyasette artan ağırlığı, Arap Baharı sürecinde halk hareketlerinin seyrinde güvenlik güçlerinin ve orduların oynadığı kritik roller ile Temmuz 2013’te Mısır’da yapılan askeri darbe, Ortadoğu’da asker-siyaset ilişkilerine ilginin giderek artmasına sebep olmuştur.  Askerliğin ve siyasetin farklı uzmanlık gerektiren ayrı meslekler olarak ortaya çıkması ve kurumsallaş- masından beri ordunun siyaset ile nasıl bir ilişki içeri- sinde olması gerektiği tartışılagelmektedir. Buradaki tem...

ORTADOĞU’DA BÖLGESEL BİR GÜÇ OLARAK İRAN İran’ın Ortadoğu’daki etkinliğinin son on yılda çarpıcı bir şekilde arttığı aşikâr. Öyle ki bugün İran, Lübnan’dan Yemen’e kadar bölgede ortaya  çıkan birçok meselenin doğrudan veya dolaylı bir şekilde tarafı olmuştur. Hatta İran’ın etkisinin Müs- lüman Afrika ülkelerine kadar genişlemeye başladığı tartışılmaktadır. Bu durumda ortaya iki soru çıkmak- tadır. Birincisi, daha on yıl öncesine kadar bölgede  neredeyse tecrit edilmiş olan, içeride ve dışarıda çok ciddi siyasi ve ekonomik sorunlarla karşı karşıya olan bir devlet, Ortadoğu’da nasıl böylesine etkin bir rol oynamaya başlamıştır? İkincisi, İran’ın bölgedeki hedefleri ve stratejileri nelerdir? Bu sorulara veri- lecek cevaplar, Ortadoğu siyasetinin dönüşümü ile İran’ın bölgedeki yerinin ve rolünün anlaşılması için önemlidir. İran’ın Bölgesel Güç Olarak Yükselişi Her şeyden önce, meseleye tarihsel olarak bakıldığın- da, devrimin İran’ın bölgesel etkisinin artmasını sa...

1. Yılında Arap devrimlerinin önündeki tehditler ve fırsatlar Bir yıl önce otoriter rejimlerin yıkılması, demokrasi, sosyal ve ekonomik adalet talepleriyle ortaya çıkan Arap "devrimci" hareketi, üç ülkede liderlerin devrilmesiyle "kısmen" başarıya ulaştı. Eski yönetimin devrilmesi, devrimin aşamalarından sadece birisidir. Dolayısıyla Arap devrimlerinde süreç hala devam ediyor. Peki, bu süreçte devrimlerin, yani yukarıdaki taleplerin hayata geçirilmesinin önündeki tehditler ve fırsatlar nelerdir? Mısır'da ve Tunus'ta yapılan seçimlerin ardından bazı çevreler " devrimin çalındığı "ndan dem vurmaya başladı. Ne gariptir, tarihte çalınmayan devrim yok gibidir. Bolşevik devriminden İran devrimine bütün devrimler çalınmış veya ihanete uğramıştır! Aslında mesele devrimin çalınmasından ziyade devrim sonrası mücadeleden kaynaklanıyor. Devrimler mevcut rejimlerin yıkılması için farklı siyasal akımların bir araya gelmesiyle başarıya ulaşır. Rejimin devrilm...